giấc bướm
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Danh từ:
- Giấc ngủ của Trang Tử mơ thấy mình hóa thành bướm: Đây là nghĩa gốc, xuất phát từ một câu chuyện ngụ ngôn nổi tiếng của Trang Tử (Trang Chu) trong triết học Đạo gia. Trong giấc mơ, Trang Tử thấy mình là con bướm vui vẻ bay lượn, khi tỉnh dậy lại băn khoăn không biết mình là Trang Tử nằm mơ thấy bướm, hay là con bướm đang nằm mơ thấy mình là Trang Tử. Câu chuyện này nói lên sự hư ảo, khó phân biệt giữa thực và mộng.
- Giấc ngủ ngon, giấc mộng đẹp (nghĩa cổ): Từ điển tích trên, "giấc bướm" được dùng với nghĩa rộng hơn để chỉ một giấc ngủ say và êm đềm, hoặc một giấc mơ đẹp.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Câu chuyện "giấc bướm" của Trang Tử khiến người đời suy ngẫm về ranh giới giữa thực và ảo.
- Sau một ngày lao động mệt nhọc, ông lão chìm vào giấc bướm thật ngon lành. (dùng theo nghĩa cổ: giấc ngủ ngon)
Các cách sử dụng nâng cao
- "Giấc mộng bướm": Cách nói biến thể, cùng chỉ giấc mơ hóa bướm của Trang Tử hoặc một giấc mơ đẹp nói chung.
- Đời người phù du như giấc mộng bướm.
- "Mộng hồ điệp": Cách gọi Hán Việt khác của "giấc bướm" (điệp: bướm).
- Tích xưa mộng hồ điệp còn lưu truyền mãi.
Biến thể và từ gần giống
- Giấc điệp: Cách gọi tắt khác, đồng nghĩa với "giấc bướm" ("điệp" trong Hán Việt có nghĩa là bướm).
- Giấc nam kha: Một điển tích khác về giấc mơ (mơ thấy cả một kiếp người trong một giấc ngủ dưới gốc cây hòe), thường được nhắc đến cùng với "giấc bướm" để nói về tính chất hư ảo, mộng mị của cuộc đời.
- Giấc mộng: Giấc mơ nói chung.
Từ đồng nghĩa
- Giấc mộng đẹp: Giấc mơ tốt lành, êm ái.
- Giấc ngủ say: Giấc ngủ sâu và ngon.
Thành ngữ, điển tích liên quan
- "Bướm hoa" / "Mộng hoa": Thường chỉ giấc mơ đẹp về tình yêu, lứa đôi, có sắc thái khác với "giấc bướm" mang tính triết lý.
- "Giấc bướm, mộng hồ điệp": Cụm từ thường dùng trong văn chương cổ để ví cuộc đời ngắn ngủi, hư ảo như một giấc mơ.
- Cuộc đời tựa giấc bướm, mộng hồ điệp, chớ có mê đắm mà quên đi bản chất thực của mình.
- Cg. Giấc điệp. Giấc ngủ của Trang tử mơ thấy mình hóa ra bướm. Ngr. Giấc ngủ ngon, giấc mộng đẹp (cũ).